Evaluatie Wet aanpassing Financieel Toetsingskader

Laatst gewijzigd op 23 mei 2018

Donderdag 8 maart heeft minister Koolmees aangekondigd om, in overleg met pensioenfondsen en toezichthouders, een evaluatie te starten over de per 1 januari 2015 doorgevoerde aanpassing Financieel Toetsingskader (FTK). De richting van de evaluatie is in de begeleidende brief aan de Tweede Kamer opgenomen en is mede gebaseerd op het rapport opgesteld door Willis Towers Watson (WTW) in opdracht van het ministerie van SZW. Recentelijk heeft de Pensioenfederatie een position paper gepubliceerd, waarbij wordt aangegeven wat de inzet is bij de evaluatie vanuit de sector. Waar moet u als pensioenfonds op letten?

Doelstelling aanpassing Financieel Toetsingskader

Nog even kort: wat was ook al weer de bedoeling bij de aanpassing van de wet FTK in januari 2015?  In de kern ging het om het wegnemen c.q. benoemen van een vijftal (knel)punten, te weten:

  • Abrupte, omvangrijke kortingen voorkomen.
  • Herstelsystematiek moet niet een indexatiegericht beleggingsbeleid in de weg staan (de zogenaamde beleggingsspagaat).
  • Stabiliteit bereiken bij financiële sturing door beleidskeuzes niet afhankelijk te maken van dagkoersen.
  • Aanpassing FTK moet volatiliteit van pensioenpremies niet vergroten.
  • Pensioenfondsen moeten hun financiële beleid op voorhand duidelijk maken.

Heeft de aanpassing de bovenstaande (knel)punten daadwerkelijk weggenomen?

Uitkomsten rapport Evaluatie Wet aanpassing financieel toetsingskader

Naar aanleiding van een aangenomen motie vanuit de Eerste Kamer eind 2017 is onderzocht in hoeverre de doorgevoerde aanpassing FTK heeft bijgedragen om de doelstellingen te realiseren. Dit is, in opdracht van het ministerie van SZW, onderzocht door WTW en het rapport is 8 maart jongstleden ook aangereikt aan de Tweede Kamer.

WTW heeft voor het opleveren en afronden van het onderzoek, de resultaten mede gebaseerd op gesprekken met wetenschappers, toezichthouders, pensioenfondsen, consultants en werkgevers- en werknemersorganisaties. Daaruit worden de volgende conclusies getrokken:

  • Abrupte en omvangrijke kortingen zijn voorkomen.
  • Het aangepaste stelsel lost het probleem van de beleggingsspagaat niet op. Pas bij een fundamentele aanpassing van het stelsel kan dit probleem worden weggenomen. Echter de doorgevoerde aanpassing van de herstelsystematiek is wel positief door de sector ontvangen en beoordeeld.
  • Stabiliteit is verkregen met name doordat tussen 90% en 110% dekkingsgraad fondsen niet hoeven te korten noch toeslag kunnen verlenen. De problematiek het beleid niet afhankelijk te laten zijn van de dagkoersen is met de aanpassing niet geheel gelukt.
  • Pensioenpremies zijn tamelijk stabiel gebleven, maar premiedekkingsgraden zijn gedurende de afgelopen periode wel gedaald.
  • Het op voorhand duidelijk maken van het financieel beleid van het pensioenfonds en het daaruit voortvloeiende  verplichte overleg tussen sociale partners en fondsorganen omtrent risicohouding wordt als positief ervaren. Overigens wordt daarbij opgemerkt dat de haalbaarheidstoets niet het gewenste instrument is om de dialoog goed vorm te geven. Daarnaast is de conclusie dat fondsen hun deelnemers vooraf meer duidelijkheid bieden over de verdeling van financiële mee- en tegenvallers.

Bij de meeste conclusies wordt de grootste gemene deler van het werkveld naar voren gebracht.

Uitgangspunten evaluatie

Zo op het oog lijkt de doelstelling van de aanpassing van het FTK, het zogenoemde noodzakelijk onderhoud,  wel grotendeels geslaagd in de bedoelde opzet. Maar of het bij heeft gedragen aan de fundamentele problemen van het stelsel is maar zeer de vraag. Dit laatste was ook niet zozeer de opzet van het aanpassen van het FTK maar de aanpassing heeft hieraan ook niet bijgedragen.  Zoals in de begeleidende brief aan de Tweede Kamer van minister Koolmees is aangegeven, betreft de evaluatie van de Wet aanpassing FTK alleen die onderdelen die per 1 januari 2015 zijn gewijzigd. Er wordt dus niet ingegaan op de fundamentele vraagstukken die uiteindelijk moeten leiden tot een nieuw pensioenstelsel. Uitgangspunt voor deze evaluatie is feitelijk om mogelijk opnieuw een aanpassing door te voeren op een aantal technische onderdelen binnen de huidige wet. Dit betreft met name de uit het onderzoek naar voren gekomen kanttekeningen ten aanzien van de technische vormgeving van de haalbaarheidstoets, de berekeningswijze van de reële dekkingsgraad en de reikwijdte van de beleidsdekkingsgraad.

Position paper Pensioenfederatie

In de position paper van de Pensioenfederatie wordt aangegeven dat het blijkbaar de inzet is van de minister om bij de evaluatie van de Wet aanpassing FTK met name de technische knelpunten te verbeteren en onduidelijkheden die nog in het toetsingskader zitten, helder te krijgen. Hierbij geeft de Pensioenfederatie aan dat stabiliteit, uitoefenen van een optimaal beleggingsbeleid, behoud van bestuurlijke verantwoordelijkheid en een andere invulling van de haalbaarheidstoets, de belangrijkste onderwerpen dienen te zijn bij de evaluatie.

Vooruitlopend op de evaluatie neemt de Pensioenfederatie op een tweetal punten stelling naar aanleiding van het gepubliceerde rapport. Men wil de huidige systematiek voor premiedemping continueren en de haalbaarheidstoets fondsspecifiek maken. Ook is de Pensioenfederatie van mening dat voor een goede evaluatie een langere evaluatieperiode dan 2 jaar nodig is. Dit betreft met name het punt om een goed  oordeel te kunnen geven over de nieuwe herstelsystematiek.

TKP zit er bovenop

TKP participeert in een aantal commissies binnen de Pensioenfederatie waarin dit onderwerp wordt besproken. Zoals in de position paper van de Pensioenfederatie wordt benoemd, is de huidige evaluatie maar beperkt van opzet en wordt niet gekeken naar de werking van het gehele huidige FTK beleid. Als de evaluatie wel over het gehele FTK beleid had plaatsgevonden,  hadden  de voorgestelde oplossingen of verbeterpunten  in consistentere afweging kunnen worden gemaakt en mogelijk kunnen worden doorgevoerd.

Afgelopen donderdag 17 mei 2018 werd tijdens de rondetafelbespreking 'Evaluatie FTK' al zichtbaar dat de sector en geraadpleegde deskundigen de evaluatie aangrijpen om het over verbeterpunten van het hele pensioenstelsel te hebben. In hoeverre het lukt om het in de Tweede Kamer alleen over de beoordeling van de verbeterpunten, het zogenaamde noodzakelijke onderhoud, van het FTK vanaf 1 januari 2015 te hebben, is maar zeer de vraag.

In het najaar wordt de uitkomst van de evaluatie gedeeld en zal ook TKP u op de hoogte brengen van de daaruit voortvloeiende beleidsimplicaties voor uw fonds. In de tussentijd volgt TKP de ontwikkelingen rondom de evaluatie  nauwlettend en zal in sommige gevallen ook actief deelnemen aan eventuele discussies.